Türkiyə Azərbaycan strateji tərəfdaşlığı: Yeni geosiyasi reallıqlar və fürsətlər

Dünən Ankarada Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında görüş keçirilib.

Bu görüş, təkcə iki qardaş ölkə arasındakı münasibətlərin inkişafı baxımından deyil, həm də regional və qlobal geosiyasi proseslər kontekstində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə Ukrayna-Rusiya müharibəsinin davam etdiyi, Qərb və Şərq blokları arasında qarşıdurmanın dərinləşdiyi bir şəraitdə bu cür yüksək səviyyəli təmaslar yeni güc balansının formalaşmasına işarə edə bilər.

Azərbaycan və Türkiyə Cənubi Qafqazda strateji müttəfiq olaraq çıxış edir, həm siyasi, həm iqtisadi, həm də hərbi sahələrdə sıx əməkdaşlıq edirlər.

Hazırkı şəraitdə onların birgə atacağı addımlar regional təhlükəsizlik arxitekturasına necə təsir göstərə bilər? Bu görüş yeni iqtisadi və enerji layihələrinin başlanğıcı ola bilərmi? Türkiyə və Azərbaycanın hərbi əməkdaşlığı daha da dərinləşəcəkmi?

Bu sualların cavabları görüşdən sonra verilən bəyanatlarda və yaxın zamanda atılacaq addımlarda öz əksini tapacaq. Hazırkı qlobal qeyri-müəyyənlik fonunda Əliyev-Ərdoğan görüşü, təkcə Bakı və Ankara üçün deyil, həm də bölgədə maraqları olan bütün oyunçular üçün mühüm siqnallar verir.

Mövzu ilə bağlı Bakıvaxtı.az-a açıqlama verən politoloq Nazim Cəfərsoy bildirib ki, İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğanın son görüşü, iki ölkə arasındakı münasibətlərin daha da dərinləşdiyini, regional güc balansında yeni mərhələnin başlandığını göstərir. Onun sözlərinə görə, bu görüş təkcə ikitərəfli əlaqələr kontekstində deyil, həm də türk dünyasının inteqrasiyası, Cənubi Qafqazın geosiyasi reallıqları və qlobal proseslər baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

N.Cəfəsrsoy bildirib ki, bu strateji görüşü əlamətdar edən əsas hadisələrdən biri İğdır-Naxçıvan təbii qaz boru kəmərinin açılışı oldu. Layihə Azərbaycanın enerji təminatını daha da möhkəmləndirməklə yanaşı, Türkiyə-Azərbaycan iqtisadi əməkdaşlığının yeni səviyyəyə çatdığını nümayiş etdirir. Bu boru kəməri həm də Azərbaycanın enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi baxımından önəmli addımdır və bütövlükdə regionun enerji təhlükəsizliyinə müsbət təsir göstərəcək.

Nazim Cəfərsoy: Azərbaycan və Türkiyə yalnız regional deyil, qlobal siyasətdə də təsir imkanlarını artırır

Həmsöhbətimizə görə, görüşün Ukrayna-Rusiya müharibəsinin davam etdiyi və qlobal güc balansının dəyişdiyi bir şəraitdə baş tutması xüsusi diqqət çəkir:

"Hal-hazırda Rusiya və ABŞ arasında münasibətlər gərginləşməkdədir və Avropa İttifaqı ilə Amerika arasında müəyyən fikir ayrılıqları meydana çıxır. Eyni zamanda, Ukraynanın müharibədəki mövqeyi mürəkkəbləşdikcə, regionda yeni siyasi və iqtisadi konfiqurasiyalar formalaşır. Bu proseslər fonunda Azərbaycan və Türkiyə üçün yeni fürsətlər meydana gəlir. Azərbaycan enerji sahəsindəki strateji rolunu daha da gücləndirərək, Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm oyunçuya çevrilir. Türkiyə isə həm enerji tranzit ölkəsi, həm də Avropa ilə Asiya arasında strateji körpü rolunu möhkəmləndirir".

Politoloq Türkiyə və Azərbaycanın əməkdaşlığının təkcə bu iki ölkənin gücünü artırmaqla kifayətlənmədiyini, eyni zamanda Türk Dünyasının beynəlxalq arenada daha fəal rol oynamasına şərait yaratdığını qeyd edib:

"Xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində aparılan inteqrasiya prosesləri bu əməkdaşlığın regional və qlobal təsir gücünü artırır. Beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni iqtisadi və siyasi balanslar formalaşır və hər bir dövlət bu dəyişən şərtlərə uyğun yeni strategiyalar müəyyənləşdirir. Azərbaycan və Türkiyə də bu çərçivədə regional və qlobal güc balansında öz mövqelərini möhkəmləndirmək üçün qarşılıqlı əməkdaşlığı daha da genişləndirirlər. Nəticədə, görüş həm iki ölkənin strateji maraqlarına xidmət edir, həm də daha geniş miqyasda yeni geosiyasi konfiqurasiyanın formalaşmasına töhfə verir. Azərbaycan və Türkiyə yalnız regional deyil, qlobal siyasətdə də təsir imkanlarını artıraraq, yeni güc mərkəzlərinin formalaşmasında mühüm oyunçulara çevrilirlər".

Əli Hüseynov