Azərbaycanın mövqeyi bütün ölkələrlə münasibətləri yaxşılaşdırmaqdır MÜSAHİBƏ

Rusiya Beynəlxalq İşlər Şurasının (RIAC) proqram meneceri Milan Lazoviç "Moskva-Baku" portalına Donald Trampın siyasətinin Qafqaza təsiri barədə danışıb. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

- Trampın hazırkı siyasətinə baxanda, 8 münaqişəni həll etdiyini iddia etdiyi vəziyyəti az-çox başa düşdük. Ukrayna ilə bağlı mübarizə aparanda da bunu başa düşdük. Amma indi o, Venesuela və Qrenlandiyaya keçib. Hiss olunur ki, o, həddindən artıq çox şeyə əl atıb və hər şey üzə çıxmağa başlayıb. Amerika liderinin bu taktikasını Cənubi Qafqazdakı perspektivlər baxımından necə qiymətləndirirsiniz? O, hər şeyi birdən etməyə çalışır, sizcə, bu taktikanın təsirli olması mümkündürmü?

- Düşünürəm ki, Tramp həqiqətən tarix yaratmaq istəyir. Və məhz bu cür addımlarda hazırkı Amerika lideri ABŞ-ın milli maraqlarını görür. Trampın fikrincə, Qrenlandiya məsələsinin həlli ABŞ-ın milli təhlükəsizliyi üçün çox vacibdir. Ukrayna ətrafındakı vəziyyətin həlli Rusiya ilə münasibətlərdə gərginliyin azalmasına, daha sonra isə Avrasiya ilə daha intensiv qarşılıqlı əlaqəyə imkan verərdi. Axı Ukrayna böhranı ABŞ-ın Rusiya, Çin və müəyyən dərəcədə Mərkəzi Asiya və s. ilə münasibətlərinə ciddi şəkildə mane olur. Ukrayna böhranının həlli Avrasiyaya açılan bir qapıdır. Trampın özünün də etiraf etdiyi kimi, Ukrayna böhranının həlli çətin məsələdir.

Bəli, görünür, Tramp çox şey götürür və eyni zamanda vacib məsələləri həll etməyə çalışır. Amma etiraf edirəm ki, diqqətli səylə Ukrayna ətrafındakı vəziyyətin həllində nəticə əldə etmək olar.

Qeyd etmək vacibdir ki, Tramp qismən də noyabr ayında aralıq Konqres seçkiləri keçirildiyi üçün "çox şey götürür" və o, bundan maksimum dərəcədə istifadə etməlidir.

Ümumiyyətlə, Trampın bəzilərini şoka sala biləcək bütün hərəkətləri ABŞ-ın gücünü nümayiş etdirmək üçün hazırlanmış PR hərəkətləridir. Bu, qaçılmaz olaraq biznes nəticələri və imic bonusları ilə gəlir. Eyni şey ABŞ prezidentinin Cənubi Qafqazdakı siyasətinə də aiddir. Rusiya Trampdan çox əvvəl bu marşrut üzərində işləyirdi, Tramp sadəcə gəldi və üstünlüyü əldə etdi. Tramp sadəcə təsadüfən bu işə qoşuldu. Və hər şeydən əlavə, o, regionda "Tramp Marşrutu" kimi tanınan bir biznes layihəsini təmin etdi. Axı, bu nəqliyyat layihəsi üzrə razılaşma nəticəsində Ermənistan marşrut üçün ərazini 49 il müddətinə ABŞ-ın nəzarətinə verəcək və onu daha da genişləndirmək və layihədən fayda əldə etmək hüququna malik olacaq. Trampın PR-dan əlavə fərqli taktikaları biznes strategiyasına və ciddi praqmatizmə əsaslanır və bu, burada da mövcuddur. Biznes, maraqlar, PR.

Eyni zamanda, Tramp çox impulsiv insandır və onun növbəti addımlarını proqnozlaşdırmaq çətin ola bilər. Buna baxmayaraq, inanıram ki, "Tramp Marşrutu" regionda uzunmüddətli təsir göstərəcək. Trampın rəqibləri ABŞ-da hakimiyyətə gəlsələr belə, layihənin faydalarını və Cənubi Qafqazdakı varlıqlarını əldən vermək istəməyəcəklər. Hazırkı Amerika liderinin özü üçün bu layihə həm də imic, ABŞ-ın dünyanın müxtəlif yerlərində vasitəçi olduğunu nümayiş etdirmək istəyi ilə bağlıdır.

- Amerikanın regionda iştirakı ilə bağlı Azərbaycan və Ermənistanın mövqeləri barədə fikirləriniz necədir?

- Bu gün mətbuat konfransında Sergey Lavrov ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun Trampın siyasəti ilə bağlı fikirlərini sitat gətirib. Rubionun sitatına görə, ABŞ və Rusiyanın maraqları bir çox məsələlərdə üst-üstə düşməyə bilər, amma əgər onlar ən azı bəzi sahələrdə üst-üstə düşürsə, bu, vacib və yaxşıdır. Mövzulardakı fərqlər üstünlük təşkil edərsə, daha da pis olacaq. İnanıram ki, Azərbaycan ABŞ-la münasibətlərində bir qədər oxşar mövqe tutur. Azərbaycan ABŞ ilə münasibətlərinin on illərdir çətin olduğu ilə tanınır. 907-ci maddənin dastanı 1990-cı illərdən bəri davam edir. Azərbaycan hakimiyyətinin bu yaxınlarda qeyd etdiyi kimi, Bayden administrasiyası dövründə ABŞ ilə münasibətlər ən aşağı səviyyədə idi. Trampın hakimiyyətə gəlməsi münasibətləri yaxşılaşdırmaq üçün bir fürsət yaratdı. Bakının mövqeyi budur ki, münasibətləri yaxşılaşdırmaq mənfi münasibətləri qorumaqdan daha faydalıdır. Əlbəttə ki, maraqların qovuşduğu sahələr varsa, onlardan istifadə edilməlidir. Üstəlik, düşünürəm ki, şəxsi amil də vacib amildir. Trampla Əliyev arasında yaxşı əlaqə və yaxşı anlaşma var. Bu, çox şey deməkdir. Çünki Baydenlə vəziyyət tamamilə fərqli idi.

Biz həmçinin Azərbaycanın əvvəlki demokratik administrasiya ilə münasibətlərinin vəziyyətini də gördük. Aydındır ki, Azərbaycanın əsas hissəsi və onun eksklavı olan Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında nəqliyyat əlaqəsinə ehtiyacı var. Lakin Azərbaycan "Tramp Marşrutu" layihəsində birbaşa iştirak etmir. Bu, Yerevan və Vaşinqton arasında sırf ikitərəfli bir razılaşmadır. Və bu halda, gələcək risklərdən qaçınmaq üçün Bakının bu razılaşmada iştirak etməmək qərarı müəyyən dərəcədə doğrudur. Cənubi Qafqazda sülhə sadiq olanların ABŞ hökumətindən çəkilmələri də daxil olmaqla, nə baş verəcəyini heç kim bilmir.

Azərbaycan eyni zamanda İran vasitəsilə Naxçıvana nəqliyyat marşrutu çəkmək layihəsini həyata keçirir. Lakin, mənim fikrimcə, İrandakı müntəzəm qeyri-sabitliyi nəzərə alsaq, bu, daha az etibarlıdır. Amma yenə də bu, ağlabatandır.

Eyni zamanda, Ermənistanın mövqeyinə gəldikdə, Nikol Paşinyan kifayət qədər qərbyönlü siyasətçi hesab olunur. Lakin Rusiya ilə münasibətlərdə tarazlığı qorumağa çalışacağı mümkündür. Beləliklə, işlər o qədər də sadə deyil.

Eyni zamanda, qeyd etmək lazımdır ki, Rusiyanın regiondakı rolu və iştirakı dəyişməz qalacaq. Rusiya qlobal səhnədə, regionda mühüm oyunçudur və Cənubi Qafqaz dövlətlərinin qonşusudur. Rusiyanın Cənubi Qafqaz qonşuları ilə əməkdaşlığı davam edəcək və şübhəsiz ki, nəqliyyat da daxil olmaqla, müxtəlif strateji layihələrdə iştirak edəcək.

Tərcümə- Elçin Bayramlı