Icma.az
close
up
RU
Dönər xərçəng yaradır?

Dönər xərçəng yaradır?

Cebheinfo portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Alimlər ilk dəfə olaraq dönər, hamburqer, kökə kimi çox miqdarda ultra emal olunmuş qidalar istehlak edən insanların qanında xarakterik metabolik "barmaq izi" aşkarlayıblar. 

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, "Critical Reviews in Food Science and Nutrition" jurnalında dərc olunan tədqiqat bu cür qidaların əvvəllər ürək-damar xəstəlikləri, 2-ci tip diabet, piylənmə, müəyyən xərçəng növləri və vaxtından əvvəl ölüm riskini artırmasını izah edir.

Tədqiqat Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Beynəlxalq Xərçəng Tədqiqatları Agentliyinin mütəxəssislərinin rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu tərəfindən aparılıb. İlk dəfə olaraq, metabolizm zamanı əmələ gələn molekulları öyrənən və pəhrizin bədəndəki biokimyəvi proseslərə necə təsir etdiyini qiymətləndirməyə imkan verən elmi sahə olan hədəf metabolomikadan belə böyük bir Avropa nümunəsini təhlil etmək üçün istifadə edilib.

Tədqiqata Xərçəng və Qidalanma üzrə Avropa Prospektiv Tədqiqatı (EPIC) adlı genişmiqyaslı Avropa layihəsinin 15.200 iştirakçısı daxil edilib. Alimlər könüllülərin pəhrizlərini ətraflı təhlil edərək, qidaları minimum emal olunmuşdan ultra emal olunmuşa qədər dörd kateqoriyaya bölən NOVA sistemindən istifadə edərək təsnif ediblər.

Tədqiqatçılar daha sonra iştirakçıların qan nümunələrini təhlili zamanı müxtəlif metabolitlərin və yağ turşularının konsentrasiyalarını müəyyən etdilər. Statistik modellərdən istifadə edərək, onlar bu dəyərləri onların ultra emal olunmuş qida qəbulu ilə müqayisə etdilər, yaş, həyat tərzi və nəticələrə təsir edə biləcək digər amillər nəzərə alınıb.

Təhlil göstərib ki, ultra emal olunmuş qida istehlakı 22 fərqli metabolit səviyyəsindəki dəyişikliklərə səbəb olur.

Ultra emal olunmuş qidaları daha tez-tez istehlak edən insanlarda yağ turşusu oksidləşməsinin pozulması və enerji istehsalından məsul olan hüceyrə strukturlarının - mitoxondrilərin disfunksiyasının markerləri olan birləşmələrin səviyyəsi artıb.

Eyni zamanda, onlarda hüceyrə membranının sabitliyini, keçiriciliyini və normal hüceyrə siqnalizasiyasını qorumaq üçün zəruri olan bir neçə vacib lipid səviyyəsi azalıb.

Müəlliflərə görə, bu model ultra emal olunmuş qidaların normal yağ metabolizmasını poza biləcəyini, bədənin daxili lipid sintezini artırdığını və eyni zamanda onların təbii emalını pozduğunu göstərir.

Bundan əlavə, tədqiqat səkkiz plazma yağ turşusunun tərkibində dəyişikliklər müəyyənləşib. Ultra emal olunmuş qidaların daha çox istehlakı, yüksək doymuş yağ qəbulunu və ya metabolik pozğunluqları göstərə bilən stearin turşusu səviyyəsini artırıb.

Eyni zamanda, uzun zəncirli çoxdoymamış yağ turşularının konsentrasiyası artıb.
Tədqiqatçıların fikrincə, bu, ultra emal olunmuş qidaların təsirlərinin yalnız tərkibindəki yağlarla məhdudlaşmadığını göstərir. Həddindən artıq miqdarda asanlıqla həzm olunan karbohidratlar bədənin öz lipidlərinin sintezini də stimullaşdıraraq maddələr mübadiləsini dəyişdirə bilər.

Müəlliflər hesab edirlər ki, qoruyucu yağ turşularının azalması və metabolik stress əlamətlərinin görünməsi ultra emal olunmuş qidaların xroniki xəstəliklər riskini artırdığı mexanizmlərdən biri ola bilər. 

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:162
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 08 İyul 2026 11:05 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see348

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see346

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see337

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see336

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see320

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see315

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see303

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see301

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see300

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see297

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see287

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see286

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see279

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see269

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see267

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see259

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see254

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see239

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see234

Nəhəng gəmidə NAMƏLUM XƏSTƏLİK yayıldı 150 yə yaxın insanda QORXULU ƏLAMƏTLƏR

20 Noyabr 2026 15:17see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri