Kosmosdan elektrik: Çin dünya energetikasını dəyişə bilər

1 kilometr uzunluğu olan nəhəng stansiya 36.000 km yüksəklikdə, geostasionar orbitdə yerləşdiriləcək və topladığı enerjini mikrodalğalı şüalanma vasitəsilə Yerə ötürəcək. Bu layihəni Çinin ildə 100 milyard kilovatt enerji istehsal edən azman “Üç dərə” su bəndi ilə də müqayisə edirlər.
Günəş panelləri alternativ energetikada perspektivli istiqamət hesab olunur. Lakin onların Yerdə istifadəsi elə də böyük effekt vermir: Buludlu hava, hətta atmesferin özü Günəş şüalarının bir hissəsinin qarşısını kəsir. Gecələr isə panellər ümumiyyətlə, işləmirlər. Amma kosmosda belə problemlər yoxdur. Günəşin şüaları Yerdəkindən 10 dəfə intensivdir. Üstəlik, panellər bütün sutka ərzində fasiləsiz işləyəcəklər. Çinin “Long March” raketlərinin konstruktoru Lun Lehoanın sözlərinə görə, kosmosda yerləşdirilən Günəş paneli bir il ərzində eyni dövrdə Yerdə hasil olunan bütün nefti qədər enerji verə bilər.
“South China Morning Post” məlumat verir ki, nəhəng Günəş paneli “Long March-9” (CZ-9) ağır daşıyıcı raketlərinin köməyilə kosmosa hissə-hissə qaldırılacaq. Bu raketlər 150 tona qədər yükü orbitə daşımağa qadirdirlər. Çin hökuməti onlardan Ayda bazanın qurulmasında da istifadə etməyi düşünür.
Kosmik Günəş Energetikasının (Space-Based Solar Power, SBSP) həll edilməsi vacib olan əsas məsələlərindən biri toplanacaq enerjinin Yerə necə ötürülməsidir. Axı kosmosdan naqil çəkmək mümkün deyil. Ona görə də hazırda mikrodalğalı ötürücülərin üzərində ciddi iş gedir. Yerdə qurulan xüsusi qəbuledicilər mikrodalğaları tutaraq, yenidən elektrikə çevirəcəklər. Bu texnologiyanın istənilən nəticəni verəcəyi təqdirdə energetikada böyük inqilabın şahidi olacağıq. Artıq bəzi eksperimentlər müsbət nəticə verib.
ABŞ ilə Yaponiya da kosmosda elektrik enerjisinin istehsalı layihələri üzərində çalışırlar. Yaponiyanın JAXA kosmik agentliyi bu məqsədlə orbitə xüsusi peyk göndərməyi hazırlaşır. Amma Çin bu istiqamətdə hamıdan qabaqdadır. Bunun bir sıra səbəbləri var. Əvvəla, layihə çox xərc tələb etdiyindən, dövlətin dəstəyi olmadan keçinmək mümkün deyil. İkincisi, mikrodalğalar ətraf mühit üçün təhlükə yarada biləcəyindən, bu işdə xüsusi həssaslıq və ekoloqlarla koordinasiyalı fəaliyyət tələb olunur. Çin isə bu məsələlərdə adətən iqtisadi maraqları öndə tutmaqdan çəkinmir.
Samir Quliyev
AzVision.az