Bakını tıxac və bahalıqdan xilas edəcək QƏRAR

Azərbaycanda evdən və məsafədən iş rəsmiləşir. 

Bu məsələ Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin bugünkü iclasında Əmək Məcəlləsinə nəzərdə tutulan dəyişikliklərdə öz əksini tapıb. İşçilərin əmək funksiyalarının distant iş formasında yerinə yetirilməsi sahəsi üzrə qanunvericiliyin formalaşdırılması müəyyən etmək, bu xüsusda işçilərin distant iş formasında əmək funksiyasının yerinə yetirilməsinin hüquqi əsasının yaradılmasını təmin etmək məqsədilə Məcəllənin 3-cü maddəsinə “Məsafədən (distant) iş” anlayışı gətirilib. 

Yeni dəyişikliyə əsasən, məsafədən (distant) iş dedikdə əmək funksiyasının məsafədən icrasına imkan verən vasitələrlə (elektron, proqram-texniki, telekommunikasiya vasitələri və s.) müəssisədən və ya fiziki şəxs olan işəgötürənin yaratdığı iş yerlərindən kənarda (işlərin görülməsi (xidmətlərin göstərilməsi) üçün münasib olan digər yerdə) yerinə yetirilməsini nəzərdə tutur. 

Bu dəyişiklik xüsusilə regionlardan şəhərə köç tendensiyasını zəiflədə bilər. Belə ki, regionlarda yaşayan insanlar üçün yeni imkanlar yaranır. Əmək fəaliyyəti üçün kənddən şəhərə köçmək və ya hər gün yola çıxmaq zərurəti əhəmiyyətli dərəcədə azalacaq. 

Bununla yanaşı, yeni qaydaların iqtisadi və sosial təsirləri ilə bağlı bir sıra suallar aktuallaşır. Məsələn, distant işin yayılması paytaxtda nəqliyyat yükünü və tıxacları azalda bilərmi? Həmçinin, bu, kirayə bazarına necə təsir göstərər? 

Mövzu ilə bağlı “Cümhuriyət”-ə açıqlamasında iqtisadçı Akif Nəsirli bildirib ki, Azərbaycanda məsafədən işin rəsmiləşməsi kirayə bazarına təsir göstərə bilər. Onun sözlərinə görə, amma bu təsir birbaşa və dərhal qiymətlərin düşməsi demək deyil: 

“Şəhərlərdə kirayə tutan insanların bir hissəsi indiyə qədər işə görə Bakıda qalırdı. Məsafədən işləmək imkanı genişlənsə, həmin insanlar kənddə və ya rayonlarda qalaraq işlərini kompüter vasitəsilə görə biləcəklər. Bu da şəhərdə kirayə evlərə olan tələbatı müəyyən qədər azalda bilər. 

Tələb azalsa, qiymətlərin aşağı düşməsi mümkündür. Ancaq bunun əks istiqamətli təsirləri də ola bilər. Dünyada aparılan bəzi araşdırmalar göstərir ki, məsafədən iş bəzən kirayə və ev qiymətlərini artırır, çünki insanlar evdə daha çox vaxt keçirdikləri üçün daha geniş və komfortlu yaşayış sahəsi istəyirlər. Nəticədə ümumi tələbat azalmaq əvəzinə dəyişir və yenə də yüksək olaraq qalır”. 

Akif Nəsirli qeyd edib ki, distant iş kirayə qiymətlərini azalda bilər, amma bu proses sürətli olmayacaq:

“Azərbaycanda kirayə bazarı son illər onsuz da yüksək tələbatla xarakterizə olunur.  Remote işin (məsafədən iş) yayılması bəzi insanların şəhərə köçmə ehtiyacını azalda bilər, amma bunun kirayə qiymətlərinə ciddi və sürətli təsiri həm iqtisadi şəraitdən, həm də nə qədər insanın real olaraq distant işləməyə keçəcəyindən asılı olacaq. Qısa desək, kirayə qiymətlərinin düşməsi mümkündür, amma bunun baş verəcəyini əminliklə demək olmaz. Effekt mərhələli və müxtəlif amillərlə bağlı olacaq”. 

Nəqliyyat eksperti Eldəniz Cəfərov bildirib ki, Əmək Məcəlləsindəki dəyişikliklərin tıxac probleminin həlli ilə əlaqələndirilməsi maraqlı və əslində doğru yanaşmadır: 

“Pandemiya dövründə karantin müddətində əhalinin müəyyən saatlarda küçəyə çıxması qadağan edilmişdi, iş yerlərinin bir çoxu isə fəaliyyət göstərmirdi. Həmin vaxt işçilər məsafədən, yəni distant formada işləyirdilər və nəticədə həm Bakıda, həm də ümumilikdə respublika yollarında avtomobillərin sayı xeyli azalmışdı”. 

Nəqliyyat eksperti əlavə edib ki, ən azından bu dəyişikliklər bir çoxları üçün gündəlik səyahət ehtiyacını azalda bilər: 

“Məsələn, digər şəhərdə yaşayıb Bakıda işləyən və ya əksinə, Bakıda yaşayıb başqa şəhərdə çalışan insanların hər gün şəhərlər arasında gedib-gəlməsinə lüzum qalmaya bilər. Bu isə avtomobil sayının azalmasına, nəticə etibarilə sıxlığın və tıxacların minimuma enməsinə səbəb olar. Təbii ki, yolda avtomobil sayı azalırsa, onda sıxlıq da azalır və bu sıxlıq tıxaca çevrilmir. 

Qeyd edim ki, hazırda gün ərzində qonşu şəhər və qəsəbələrdən Bakıya təxminən 300 min avtomobil daxil olur və axşam saatlarında şəhəri tərk edir. Bu fakt özü də tıxacların yaranmasına ciddi təsir göstərir”. 

Əfsanə Rəcəb
"Cebheinfo.az"

Açar sözlər: tıxac bahalıq Akif Nəsirli Eldəniz Cəfərov

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin